Οι προϋποθέσεις και η διαδικασία μεταβολής του επωνύμου ή του κύριου ονόματος είναι ένας συνήθης προβληματισμός, που μεταφέρεται στον εκάστοτε δικηγόρο από τους εντολείς του. Εντελώς συνοπτικά, οι νομοθετικές διατάξεις που ισχύουν και ρυθμίζουν τα παραπάνω ζητήματα είναι οι ακόλουθες:
ΑΛΛΑΓΗ ΕΠΩΝΥΜΟΥ
Ως γνωστόν, το επώνυμο αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητας του ατόμου. Ωστόσο, η απόκτηση ή η αλλαγή του δεν απόκειται στην ιδιωτική βούληση, αλλά ενδιαφέρει πρωτίστως τη δημόσια τάξη, καθώς αποτελεί θέμα συναρτώμενο με την ασφάλεια των συναλλαγών και των εν γένει εννόμων σχέσεων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου του ατόμου. Για τον λόγο αυτό, η μεταβολή του επωνύμου λαμβάνει χώρα μέσω της διοικητικής οδού.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το Ν.Δ. 2573/1953, «… Η πρόσληψη και αλλαγή επωνύμου, καθώς και η πρόσληψη πατρωνύμου και μητρωνύμου σε παιδιά γεννηθέντα χωρίς νόμιμο γάμο των γονέων τους ή αγνώστων γονέων γίνεται με απόφαση του Νομάρχη». Στο Κεφάλαιο Γ΄ της εκδοθείσης κατ’ εξουσιοδότηση της ως άνω διατάξεως υπ’ αριθ. Φ.42301/12167/28-06-1995 απόφασης του Υφυπουργού Εσωτερικών (ΦΕΚ Β΄ 608), ορίζονται τα εξής: «1. Για την αλλαγή επωνύμου υποβάλλεται στο νομάρχη αίτηση του ενδιαφερομένου … στην οποία πρέπει να ορίζεται λεπτομερώς ο σκοπός για τον οποίο επιδιώκεται η μεταβολή και να δηλώνεται το επώνυμο του οποίου ζητείται η πρόσληψη. Η αίτηση αυτή απευθύνεται στο νομάρχη, στην περιφέρεια του οποίου υπάγεται ο δήμος ή η κοινότητα, στο μητρώο αρρένων ή το δημοτολόγιο του οποίου είναι γραμμένος ο ενδιαφερόμενος. … 2. Ο νομάρχης παραγγέλλει, με δαπάνη του ενδιαφερομένου, τη δημοσίευση περίληψης της αίτησης αλλαγής επωνύμου σε μία εφημερίδα από αυτές που εκδίδονται στην πρωτεύουσα ή την περιφέρεια του νομού, ή γειτονικού νομού. Η περίληψη πρέπει να περιέχει ακριβή σημείωση περί του ονόματος, επαγγέλματος, τόπου και έτους γέννησης και κατοικίας του ενδιαφερομένου, περί του επωνύμου, η απόκτηση του οποίου επιδιώκεται, ως και πρόσκληση σε κάθε αντιτιθέμενο στη ζητούμενη αλλαγή, όπως μέσα σε δεκαπέντε (15) ημέρες από της δημοσιεύσεως, υποβάλει στο Νομάρχη τις αντιρρήσεις του. 3. Μετά την πάροδο της προθεσμίας των δεκαπέντε (15) ημερών, ο νομάρχης εκδίδει αιτιολογημένη απόφαση με την οποία αποδέχεται ή απορρίπτει την αίτηση. Με την ίδια απόφαση, ο νομάρχης αποφαίνεται συγχρόνως και επί των αντιρρήσεων που τυχόν έχουν υποβληθεί κατά της ζητούμενης αλλαγής. Η απόφαση του νομάρχη με την οποία αποδέχεται τη ζητηθείσα αλλαγή επωνύμου, κοινοποιείται στις αρχές που τηρούν δημοτολόγιο και μητρώο αρρένων, στο γραφείο ποινικού μητρώου του οικείου Πρωτοδικείου, στην Εισαγγελία και Αστυνομικές Αρχές του τόπου κατοικίας του ενδιαφερόμενου και στον ενδιαφερόμενο για να την προσκομίσει στην Αστυνομική Αρχή του τόπου της κατοικίας του, κατά την έκδοση δελτίου ταυτότητος …».
Ακολούθως, δυνάμει του Ν. 3852/2010, η αρμοδιότητα από τον Νομάρχη μεταφέρθηκε στα όργανα των οικείων Δήμων. Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, λοιπόν, το αρμόδιο διοικητικό όργανο του εκάστοτε Δήμου οφείλει σε κάθε περίπτωση να εκτιμά τους λόγους που επικαλείται το πρόσωπο που αιτείται την μεταβολή του επωνύμου του και να αποφαίνεται πάντοτε με γνώμονα την σοβαρότητα των επικαλούμενων λόγων, αιτιολογώντας ειδικά την απόφασή του.
Στον νόμο δεν αναφέρονται οι λόγοι για τους οποίους επιτρέπεται η αλλαγή επωνύμου, σύμφωνα όμως με πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας απαιτούνται «συγκεκριμένοι και σοβαροί λόγοι ικανοί να δικαιολογήσουν τη μεταβολή του επωνύμου». Έχει γίνει δεκτό ότι σπουδαίο λόγο για την μεταβολή του επωνύμου αποτελεί λ.χ. η πρόκληση ψυχολογικών προβλημάτων στο πρόσωπο όταν το επώνυμο είναι κακόηχο ή δυσχερές στην προφορά, ή προκαλεί τη θυμηδία ή/και την περιφρόνηση, η σύνδεση του επωνύμου με κακή φήμη από πράξεις άλλου προσώπου που το φέρει, η πλήρης αποξένωση του προσώπου από το οικογενειακό περιβάλλον του κ.ο.κ.
ΑΛΛΑΓΗ ΚΥΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ
Σε αντίθεση με το επώνυμο, το οποίο ως αναφέρθηκε μπορεί να αλλάξει μέσω της διοικητικής οδού, το κύριο όνομα μεταβάλλεται μόνο με την έκδοση δικαστικής απόφασης, εκδιδόμενης κατά την διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας. Σύμφωνα με τον νόμο, για να γίνει δεκτή η αίτηση περί μεταβολής του κύριου ονόματος, θα πρέπει να συντρέχει και να αποδεικνύεται «σπουδαίος λόγος».
Κατά την νομολογία των δικαστηρίων, σπουδαίο λόγο μπορεί να αποτελεί λ.χ. η εν τοις πράγμασι καθιέρωση ενός ονόματος και η χρήση του στις συναλλαγές και στην καθημερινή ζωή του προσώπου, ο εξελληνισμός του ονόματος λόγω απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας, η δημιουργία ανεπιθύμητων συνεπειών στην προσωπική ζωή του προσώπου λόγω του ότι το κύριο όνομα είναι κακόηχο, η απόκτηση νέου ονόματος λόγω αλλαγής θρησκευτικού δόγματος κ.ο.κ. Έχει κριθεί επίσης ότι δικαιολογείται η μεταβολή του κύριου ονόματος σε περίπτωση τέλεσης υιοθεσίας, όταν το όνομα του ανηλίκου τέκνου δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τις οικογένειες των θετών γονέων, με αποτέλεσμα να δημιουργεί πρόβλημα στο πρόσωπο και να αποτελεί γεγονός δηλωτικό της γενόμενης υιοθεσίας.
Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, ο ενδιαφερόμενος που επιθυμεί την αλλαγή του κύριου ονόματός του οφείλει να απευθυνθεί σε δικηγόρο, ο οποίος θα αναλάβει να συντάξει και να καταθέσει την αίτηση αλλαγής του ονόματος, στην οποία πρέπει να περιλαμβάνονται όλοι οι λόγοι που δικαιολογούν την μεταβολή. Η δικαστική απόφαση που εκδίδεται επί της αιτήσεως, αφού καταστεί τελεσίδικη, θα πρέπει να καταχωρηθεί στο αρμόδιο ληξιαρχείο, ώστε να μεταβληθούν τα στοιχεία του προσώπου στην ληξιαρχική πράξη της γέννησής του, καθώς και στο δημοτολόγιο στο οποίο είναι εγγεγραμμένο το πρόσωπο.
© 2020 Δικηγορικό γραφείο - Καραΐσκος Αλέξανδρος